Các giao dịch Bitcoin (BTC) thường bao gồm hai địa chỉ nhận: một địa chỉ của người nhận; và một địa chỉ tiền thừa (change address) được liên kết với tài khoản Ledger của bạn. Cơ chế này tương tự như giao dịch tiền mặt, xuất phát từ mô hình UTXO (Unspent Transaction Output) — cách Bitcoin ghi nhận và theo dõi số dư BTC trong ví của bạn.
Ngoài Bitcoin, cơ chế địa chỉ thối cũng được áp dụng trên các blockchain tương tự có hệ thống kế toán dựa trên UTXO, bao gồm: Bitcoin Cash (BCH), Cardano (ADA), Litecoin (LTC), Dogecoin (DOGE), Avalanche X-Chain, Horizen (ZEN), Zcash (ZEC).
Ngược lại, các blockchain như Ethereum (ETH), XRP, và nhiều loại khác không sử dụng UTXO — nghĩa là địa chỉ ví của bạn luôn cố định, không thay đổi sau mỗi giao dịch.
Cách hoạt động của địa chỉ tiền thừa (Change Address)
Khi một giao dịch không sử dụng hết toàn bộ số coin được chi tiêu, phần còn lại được gọi là “tiền thối” (change). Số dư này sẽ được gửi trở lại một địa chỉ tự động tạo mới, gọi là địa chỉ tiền thừa (change address). Giả sử bạn mua một chiếc hotdog giá 5 USD bằng tờ 10 USD. Người bán đưa lại bạn 5 USD tiền thối – số tiền này vẫn thuộc về bạn, nhưng là tờ khác. Trong Bitcoin, “tờ 5 USD” đó chính là change address của bạn – địa chỉ mới chứa phần BTC còn lại sau giao dịch.
Ví dụ thực tế với Bitcoin
- John có 1 BTC và gửi cho tôi → John còn 0 BTC, tôi có 1 BTC.
- Sau đó, tôi gửi 0.2 BTC cho Suzy.
- 0.2 BTC được gửi đến ví của Suzy.
- 0.8 BTC còn lại được gửi về địa chỉ thối (change address) của tôi.
- Tài khoản Ledger của tôi hiển thị tổng số dư 0.8 BTC còn lại.
- Ledger Wallet™ (trước đây là Ledger Live) sẽ tự động tạo địa chỉ thối mới cho mỗi giao dịch không sử dụng hết toàn bộ UTXO.
- Bạn không cần tự theo dõi hay quản lý các địa chỉ thối, ứng dụng sẽ tự động cộng gộp các UTXO này để hiển thị tổng số dư chính xác.
- Ledger Wallet không hiển thị trực tiếp địa chỉ thối. Nếu bạn muốn xem các địa chỉ này, có thể sử dụng Electrum để kiểm tra.
Xác minh địa chỉ (Address Verification)
Luôn xác minh địa chỉ nhận trực tiếp trên thiết bị Ledger của bạn. Nên gửi một khoản nhỏ trước khi gửi số tiền lớn để đảm bảo an toàn. Không bao giờ giả định rằng địa chỉ hiển thị trong chi tiết giao dịch là của bạn nếu chưa xác minh trên thiết bị Ledger.
Các tài sản sử dụng cơ chế địa chỉ thối trong Ledger Wallet
Không chỉ Bitcoin, nhiều tài sản tiền mã hóa khác cũng áp dụng mô hình địa chỉ thối UTXO, bao gồm:
- Bitcoin (BTC)
- Bitcoin Cash (BCH)
- Bitcoin SV (BSV)
- Litecoin (LTC)
- Dogecoin (DOGE)
- Zcash (ZEC)
- Dash (DASH)
- Cardano (ADA)
- Qtum (QTUM)
- Ngoài ra, các tài sản sử dụng xpub (extended public key) để tạo nhiều địa chỉ nhận khác nhau cũng vận hành theo cơ chế tương tự.
