Cách tạo ví Bitcoin

Các sàn giao dịch tập trung (CEX) như Coinbase, Binance và Kraken cho phép bạn mua Bitcoin bằng tiền pháp định như đô la hoặc euro, còn gọi là on-ramping. Nhờ tính năng này, các sàn giao dịch rất phổ biến với người mới bắt đầu muốn mua và sử dụng BTC.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các sàn giao dịch tập trung sử dụng ví lưu ký (custodial wallets). Thay vì cho phép bạn tự lưu trữ và quản lý khóa riêng, họ cung cấp cho bạn tên đăng nhập và mật khẩu để quản lý tài sản. Đáng tiếc là điều này đồng nghĩa với việc bạn phải từ bỏ quyền sở hữu khóa riêng, và do đó trao quyền kiểm soát tài sản của mình cho bên thứ ba.

Khi bạn sử dụng ví lưu ký, công ty tập trung cung cấp ví có thể thu hồi quyền truy cập tài khoản của bạn bất kỳ lúc nào. Thông thường, nếu bạn mất quyền truy cập vào ví trên sàn giao dịch, điều đó có thể do quy định địa phương, các vụ hack, hoặc thậm chí là thời gian bảo trì dịch vụ. Tuy nhiên, trong bất kỳ trường hợp nào như vậy, bạn hầu như không thể làm gì để khắc phục. Vì vậy, nếu bạn sử dụng ví Bitcoin trên sàn giao dịch để mua BTC, tốt nhất là nên chuyển tài sản sang ví không lưu ký (non-custodial wallet) ngay lập tức. Như vậy, chỉ mình bạn mới có thể di chuyển và quản lý BTC của mình.

Ví Bitcoin phần mềm, còn gọi là hot wallet, là một phần mềm được cài đặt trên máy tính, điện thoại thông minh, laptop hoặc máy tính bảng của bạn. Thông thường, ví phần mềm là ví không lưu ký, nghĩa là bạn có thể tự quản lý khóa riêng của mình. Điều này rất tốt, bởi vì chỉ bạn mới có quyền kiểm soát ví Bitcoin, mang lại quyền sở hữu thực sự đối với BTC của bạn. Chúng cũng thường sử dụng mô hình HD, vì vậy bạn có thể dễ dàng khôi phục ví Bitcoin phần mềm trên các giao diện khác.

Ví Bitcoin phần mềm lưu trữ khóa riêng trên thiết bị của bạn, chẳng hạn như điện thoại hoặc laptop. Điều này có nghĩa là chúng luôn kết nối với internet, điều này rất thuận tiện khi gửi giao dịch lên blockchain Bitcoin. Tuy vậy, chính điều này cũng khiến ví phần mềm dễ bị tấn công bởi các mối đe dọa trực tuyến như malware và spyware. Bởi vì chúng phụ thuộc vào độ an toàn của thiết bị kết nối internet, nên chúng luôn tiềm ẩn rủi ro trước các mối đe dọa trực tuyến.

Dĩ nhiên, không phải tất cả ví phần mềm đều hoạt động giống nhau, và trong một số trường hợp bạn vẫn cần sử dụng chúng. Vì vậy, hãy cùng tìm hiểu một số phân loại ví phần mềm mà bạn có thể gặp.

Ví Bitcoin trên điện thoại

Ví Bitcoin trên điện thoại, đúng như tên gọi, hoạt động dưới dạng ứng dụng trên smartphone và lưu trữ entropy trong bộ nhớ điện thoại. Trust Wallet và BRD là hai ví Bitcoin di động phổ biến. Những ví này cho phép bạn thanh toán, giao dịch và quản lý tài sản trực tiếp trên điện thoại. Ngoài ra, chúng cũng có thể quét mã QR dễ dàng và rất tiện lợi khi sử dụng trong lúc di chuyển.

Ví Bitcoin trên máy tính

Với ví desktop, bạn cài đặt phần mềm ví trực tiếp trên máy tính, và khóa riêng sẽ được lưu trên ổ cứng (HDD) hoặc ổ SSD. Bitcoin Core và Atomic Wallet là hai ví desktop phổ biến cho Bitcoin.

Ví Bitcoin dạng tiện ích trình duyệt (browser extension)

Các ví này được cài đặt dưới dạng tiện ích mở rộng trên trình duyệt, cho phép bạn truy cập blockchain Bitcoin trực tiếp trong trình duyệt web. Hiện nay, Electrum là tiện ích ví Bitcoin phổ biến nhất. Ví dạng extension phụ thuộc vào trình duyệt của bạn và khá dễ sử dụng, vì bạn có thể truy cập ví từ bất kỳ máy tính nào có kết nối internet sau khi cài đặt. Tuy nhiên, chúng vẫn gặp phải các rủi ro giống ví phần mềm, đặc biệt là malware.

Ví giấy đơn giản là một tờ giấy in khóa riêng lên đó. Loại ví này miễn nhiễm với các mối đe dọa trực tuyến bởi vì không ai có thể hack một tờ giấy. Thông thường, bạn sẽ tạo ví giấy bằng công cụ tạo ví (generator), trong đó có rất nhiều lựa chọn. Tuy nhiên, việc chọn generator cũng có thể là một thách thức, bởi không phải tất cả đều an toàn. Các công cụ tạo ví trực tuyến thường gặp vấn đề về tính bảo mật dữ liệu, vì vậy nếu sử dụng, bạn cần nghiên cứu kỹ độ uy tín của chúng trước.

Một thách thức khác của ví giấy là không thân thiện với người dùng. Khi gửi BTC từ ví giấy, bạn cần thiết lập change address trước khi thực hiện giao dịch. Nếu không, phần tiền còn lại từ giao dịch có thể bị mất. Ngoài ra, nếu ví giấy bị mất hoặc bị hủy, thì BTC lưu trữ trên đó cũng biến mất theo. Và như bạn có thể nhận ra, giấy không phải là phương thức lưu trữ thông tin an toàn nhất.

Vì vậy, nếu bạn chọn loại ví này, hãy bảo quản tờ giấy ở nơi khô ráo và an toàn, chẳng hạn như két sắt hoặc hộp ký gửi ngân hàng.

Một lựa chọn an toàn và tiện dụng để bảo vệ Bitcoin là ví phần cứng. Tương tự ví giấy, nó miễn nhiễm với các mối đe dọa trực tuyến, vì khóa riêng được lưu trữ và giao dịch được ký trong môi trường tách biệt hoàn toàn khỏi internet.

Tuy nhiên, ví phần cứng còn thực tế và tiện lợi hơn nhiều. Chúng cho phép bạn gửi và nhận BTC dễ dàng, đồng thời thường cho phép quản lý nhiều tài khoản Bitcoin từ một thiết bị duy nhất. Ngoài ra, chúng cũng cho phép bạn quản lý nhiều loại tiền mã hóa khác.

Các thiết bị Ledger là một lựa chọn tuyệt vời cho ví Bitcoin vì chúng cung cấp đầy đủ các tính năng mà bạn mong đợi từ một ví phần cứng và thậm chí còn nhiều hơn thế. Ví dụ, thiết bị Ledger sử dụng chip Secure Element – loại chip máy tính tương tự được sử dụng trong thẻ ngân hàng hoặc hộ chiếu điện tử.

Con chip này được bảo vệ trước nhiều hình thức tấn công vật lý như side-channel attacks và glitching. Con chip này cũng trực tiếp bảo vệ Trusted Display của thiết bị, cho phép bạn kiểm tra chính xác người nhận của mỗi giao dịch. Sau đó, bạn vẫn phải xác nhận giao dịch trên chính thiết bị vật lý.

• *Side-channel attacks: Thay vì cố gắng “phá khóa” bằng cách giải mã các thuật toán toán học phức tạp, kẻ tấn công sẽ quan sát cách thiết bị hoạt động để tìm ra manh mối về dữ liệu bên trong.
• *Glitching: (hay còn gọi là Fault Injection) là phương pháp chủ động tác động vào môi trường vật lý của chip để ép nó xảy ra lỗi trong một khoảnh khắc cực ngắn.

Không chỉ vậy, khi sử dụng thiết bị Ledger, bạn còn được truy cập hệ sinh thái Ledger rộng lớn, cho phép sử dụng nhiều ứng dụng và dịch vụ thông qua Ledger Wallet một cách an toàn. Ledger Wallet đóng vai trò như cổng truy cập bảo mật tới tất cả các dịch vụ này, giúp bạn luôn biết ứng dụng mình đang sử dụng là chính thức.

Ngoài ra, với tính năng clear signing, bạn có thể kiểm tra kết quả của mỗi giao dịch bằng ngôn ngữ dễ đọc đối với con người. Những tính năng quan trọng này giúp bạn tránh được các mối đe dọa trực tuyến mà ví phần mềm không thể bảo vệ hoàn toàn.

Hãy nhớ: các bước trên mỗi nền tảng ví phần mềm có thể khác nhau. Tuy nhiên, thông thường chúng sẽ tuân theo quy trình chung sau:

1. Chọn ứng dụng ví trên điện thoại hoặc máy tính

Có nhiều ví Bitcoin phần mềm khác nhau để lựa chọn, vì vậy hãy đảm bảo bạn nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi quyết định. Các tính năng bảo mật của từng nền tảng có thể khác biệt rất lớn, do đó hãy tìm hiểu xem ví phần mềm của bạn có thể dễ bị tổn thương trước những loại tấn công nào.

2. Tải ứng dụng ví về điện thoại hoặc máy tính

Để tránh làm suy giảm tính bảo mật, hãy đảm bảo ứng dụng bạn tải là hợp pháp bằng cách tải trực tiếp từ trang web chính thức. Việc tải ứng dụng từ các trang web giả mạo (phishing) có thể khiến tài sản của bạn bị xâm phạm.

3. Tạo tài khoản Bitcoin

Khi thiết lập ví lần đầu, hệ thống sẽ yêu cầu bạn ghi lại cụm từ khôi phục bí mật (secret recovery phrase). Sau đó, thông thường bạn cũng cần thiết lập một mật khẩu.

Sau bước này, bạn sẽ có thể tạo một tài khoản Bitcoin mới. Hầu hết các ví Bitcoin phần mềm cho phép bạn tạo nhiều tài khoản Bitcoin và quản lý tất cả trong cùng một giao diện.

4. Chuyển tài sản BTC của bạn

Bây giờ bạn đã có tài khoản, ví đã sẵn sàng để lưu trữ tài sản. Nếu bạn đã có BTC, bạn có thể gửi trực tiếp vào tài khoản mới thông qua địa chỉ blockchain của nó. Nếu bạn mới bắt đầu hành trình crypto, bạn cần mua Bitcoin thông qua dịch vụ on-ramp. Một số ví Bitcoin cho phép bạn thực hiện điều này trực tiếp trong ví thông qua các nhà cung cấp on-ramp. Tuy nhiên, quá trình này thường yêu cầu người dùng thực hiện xác minh danh tính KYC, và có thể mất từ vài ngày đến vài tuần để hoàn tất.

*Dịch vụ on-ramp được hiểu là các dịch vụ chuyển đổi thanh khoản từ tiền pháp định sang tài sản kỹ thuật số. Đây là bước đệm đầu tiên trong hành trình đầu tư, cho phép bạn sử dụng nguồn tiền từ tài khoản ngân hàng cá nhân để trực tiếp sở hữu các loại tiền mã hóa trên thị trường.

Mặc dù mỗi nhà cung cấp có quy trình thiết lập khác nhau, nhưng nhìn chung chúng đều khá giống nhau. Vì vậy, dưới đây là các bước để tạo một ví Bitcoin dạng extension:

1. Chọn tiện ích ví Bitcoin

Có nhiều tiện ích ví khác nhau để lựa chọn và mỗi loại đều có lịch sử hoạt động và mô hình bảo mật riêng. Vì vậy, hãy tìm hiểu kỹ các đặc điểm này trước khi gửi bất kỳ tài sản crypto nào.

2. Tải tiện ích ví

Tiếp theo, hãy tải và cài đặt tiện ích mở rộng trên trình duyệt của bạn. Cũng giống như các ví phần mềm khác, bạn cần đảm bảo tải ứng dụng chính thức. Các ứng dụng giả mạo đôi khi cũng xuất hiện trong cửa hàng tiện ích của trình duyệt, vì vậy hãy kiểm tra kỹ để chắc chắn rằng bạn đang sử dụng đúng ứng dụng.

3. Tạo tài khoản Bitcoin

Sau đó, hãy tạo một ví mới và đảm bảo sao lưu cụm từ khôi phục (recovery phrase), đồng thời lưu trữ nó ở nơi an toàn. Từ đó, bạn có thể tạo nhiều tài khoản Bitcoin khác nhau chỉ với một ứng dụng ví extension duy nhất.

4. Chuyển tài sản Bitcoin (BTC)

Để chuyển tài sản vào ví extension, bạn có thể nạp tiền từ tài khoản ngân hàng hoặc nhận BTC từ một ví khác.

Việc tạo ví giấy là một quy trình khá đơn giản.

1. Tải công cụ tạo ví Bitcoin

Bước đầu tiên là tìm một nhà cung cấp ví giấy uy tín và truy cập trang web chính thức của họ. Sau đó, tải phần mềm generator để tạo ví.

2. Ngắt kết nối internet

Ngắt kết nối máy tính của bạn khỏi internet để tạo khóa riêng ở chế độ ngoại tuyến. Ngoài ra, hãy đảm bảo không có truy cập từ xa vào thiết bị để đạt mức bảo mật tối đa. Điều này giúp đảm bảo rằng khóa của bạn không vô tình bị lộ qua kết nối internet trong quá trình tạo ví.

3. In khóa riêng

Ở bước tiếp theo, hãy in khóa riêng (private key) ra một tờ giấy và lưu trữ nó ở nơi an toàn, chẳng hạn như hộp khóa (lockbox). Điều này rất quan trọng vì khóa ví giấy cho phép truy cập vào tài sản crypto của bạn. Nếu nó bị mất hoặc bị đánh cắp, thì Bitcoin của bạn cũng sẽ mất theo.

Tương tự như các loại ví khác, quy trình thiết lập sẽ khác nhau tùy theo từng thiết bị ví phần cứng. Tuy nhiên, dưới đây là cách bắt đầu với thiết bị Ledger:

1. Mua ví phần cứng Bitcoin

Trước tiên, bạn cần mua thiết bị phù hợp nhất với nhu cầu của mình. Thiết bị Ledger nổi bật nhờ phòng nghiên cứu bảo mật hàng đầu ngành – Ledger Donjon, đồng thời sử dụng chip Secure Element để lưu trữ khóa riêng ngoại tuyến. Sức mạnh của mô hình bảo mật Ledger giúp các thiết bị Ledger chưa từng bị hack. Ngoài ra, Ledger Wallet – ứng dụng đồng hành của thiết bị cũng cung cấp một cổng truy cập an toàn tới các ứng dụng và dịch vụ, giúp toàn bộ hệ sinh thái crypto luôn sẵn sàng trong tầm tay bạn.

2. Cài đặt Ledger Wallet trên thiết bị của bạn

Sau khi mua thiết bị Ledger, hãy cài đặt phần mềm Ledger Wallet trên máy tính hoặc điện thoại. Ứng dụng này đóng vai trò là giao diện an toàn để quản lý Bitcoin thông qua thiết bị Ledger. Đồng thời, dữ liệu được lưu trực tiếp trên thiết bị, loại bỏ nhu cầu đăng nhập bằng email và mật khẩu.

3. Làm theo hướng dẫn để cài đặt ứng dụng Bitcoin qua Ledger Wallet

Sau khi ứng dụng được cài đặt, bạn có thể kết nối thiết bị Ledger với máy tính hoặc điện thoại bằng cáp USB. Để thiết lập ứng dụng Bitcoin, chỉ cần làm theo các hướng dẫn hiển thị trên màn hình.

4. Xác nhận cài đặt trên thiết bị và bắt đầu giao dịch

Sau khi tài khoản Bitcoin được thiết lập, bạn có thể sử dụng địa chỉ ví của mình để gửi, nhận và quản lý BTC. Tất cả Bitcoin trong thiết bị Ledger sẽ được lưu trữ ngoại tuyến, mang lại mức độ bảo mật tối đa cho tài sản crypto của bạn.

Điều này phụ thuộc vào loại ví crypto mà bạn lựa chọn. Ví phần mềm, được tải xuống trên điện thoại hoặc máy tính, thường miễn phí, nhưng đi kèm với rủi ro tập trung và bảo mật. Ngược lại, ví phần cứng là thiết bị vật lý có giá thành, nhưng cung cấp tính năng bảo mật tốt hơn. Mặc dù ví phần cứng có chi phí, nhưng mất an toàn còn đắt đỏ hơn nhiều. Nếu bạn bị hack, số tiền bị mất có thể lớn hơn rất nhiều so với giá của một ví phần cứng.

Địa chỉ Bitcoin của bạn là một chuỗi 25–35 ký tự chữ và số, thường bắt đầu bằng 1, 3 hoặc bc1. Bạn có thể tìm thấy thông tin này sau khi thiết lập bất kỳ tài khoản Bitcoin nào trong ví Bitcoin của mình. Với ví giấy, địa chỉ blockchain sẽ được tạo bởi phần mềm generator mà bạn cài đặt trên máy tính hoặc điện thoại. Còn với ví phần mềm hoặc ví phần cứng, địa chỉ ví mới sẽ được tạo mỗi lần bạn yêu cầu địa chỉ nhận. Điều thú vị là với một ví HD (Hierarchical Deterministic), bạn có thể tạo ra gần như vô hạn địa chỉ Bitcoin chỉ từ một ví duy nhất.

Điều này phụ thuộc vào giao diện ví bạn sử dụng. Thông thường, bạn có thể tìm địa chỉ ví bằng cách mở ứng dụng ví và chọn mục “Receive” (Nhận). Khi nhấp vào đó, bạn sẽ thấy địa chỉ ví của mình. Nếu bạn có nhiều ví Bitcoin, trước tiên bạn cần chọn đúng ví mà bạn muốn lấy địa chỉ.