Ethereum restaking là gì?

Ethereum staking là nền tảng của mô hình đồng thuận Proof-of-Stake của mạng. Một cách để hiểu staking là xem nó như một hệ thống tài sản thế chấp (collateral) giúp giữ cho Ethereum an toàn.

Nếu một người muốn trở thành validator của Ethereum, trước tiên họ phải stake ít nhất 32 ETH. Đổi lại cho việc xử lý các giao dịch, họ sẽ nhận được phần thưởng staking. Ngược lại, nếu validator hành xử không trung thực hoặc làm bất cứ điều gì có thể gây hại cho mạng lưới, họ có thể mất số ETH đã stake thông qua một cơ chế được gọi là Slashing.

Đúng như tên gọi, Ethereum restaking là quá trình lấy ETH đã được stake trên Ethereum và sử dụng nó để đồng thời bảo mật cho các giao thức phi tập trung khác. Tương tự như staking thông thường, restaking giúp người dùng nhận được phần thưởng staking từ giao thức (hoặc các giao thức) mà họ hỗ trợ bảo mật.

Mặc dù việc kiếm thêm phần thưởng là một động lực lớn cho restaking, nhưng đó không phải là lý do chính cho sự ra đời của khái niệm này. Ý tưởng lớn hơn đằng sau restaking là giúp các giao thức kém phát triển hơn có thể tận dụng cộng đồng validator mạnh mẽ của Ethereum, điều mà nếu tự xây dựng sẽ rất tốn kém và tiêu tốn nhiều nguồn lực.

Đáng chú ý là cơ chế restaking không xuất hiện từ một Ethereum Improvement Proposal (EIP) hay từ lộ trình phát triển của Ethereum. Thay vào đó, nó được thiết kế bởi một giao thức bên thứ ba là EigenLayer.

Restaking trên EigenLayer cho phép các smart contract của nền tảng áp dụng thêm các điều kiện slashing đối với ETH đã được stake. Đây là cách EigenLayer mở rộng bảo mật của Ethereum sang các giao thức trong hệ sinh thái của nó, được gọi là Actively Validated Services (AVSs). Nếu một validator tham gia restaking không thực hiện đúng nhiệm vụ đối với AVS của mình, họ có thể bị slashing số ETH đã stake. Điều này diễn ra thông qua các hợp đồng slashing on-chain và các smart contract đặc biệt gọi là EigenPods. Bạn có thể hình dung EigenPod như một tài khoản bổ sung nằm giữa ví của người restake và khoản stake của họ. Các hoạt động rút staking và nhận phần thưởng đều phải đi qua EigenPod trước khi đến tài khoản của validator. Điều này cho phép EigenLayer thực thi các hình phạt đối với validator hoạt động không đúng cách.

Native restaking hoạt động tương tự như việc staking ETH trực tiếp, nghĩa là tùy chọn này chỉ dành cho những người sẵn sàng vận hành (hoặc đã đang vận hành) một node validator Ethereum. Điểm khác biệt duy nhất của native restaking là EigenPod sẽ trở thành địa chỉ rút tiền cho khoản stake của bạn. Đối với liquid restaking, trước tiên cần hiểu cách liquid staking hoạt động. Tương tự native staking, liquid staking cũng liên quan đến việc khóa token trong một smart contract. Tuy nhiên, điểm khác biệt chính là nền tảng liquid staking sẽ cấp cho bạn các Liquid Staking Tokens (LSTs) để đổi lại. Sau đó, bạn có thể sử dụng các LST này giống như bất kỳ token nào khác trong các ứng dụng DeFi. Do đó, liquid restaking là khi người dùng nạp LST vào các hợp đồng của EigenLayer. Hiện tại EigenLayer hỗ trợ staking cho 12 loại LST, bao gồm các lựa chọn phổ biến như rETH, stETH, và cbETH.

Đáng chú ý, một số nền tảng còn mở rộng tiện ích của liquid restaking hơn nữa. Ví dụ, các giao thức Renzo và EtherFi đóng vai trò là nền tảng liquid restaking cho EigenLayer. Những giao thức này nhận LST của người dùng và trả lại Liquid Restaking/Receipt Tokens (LRTs). Gần đây, nhiều nền tảng liquid restaking đã xuất hiện với mục tiêu mở rộng tiện ích của restaking hơn nữa. Tương tự liquid staking, người dùng restake LST của mình trên các nền tảng này và nhận lại Liquid Restaking/Receipt Tokens (LRTs).

Sau khi bạn stake ETH hoặc gửi LST thành công, bước tiếp theo là ủy quyền (delegate) khoản stake của mình. Những thực thể mà bạn ủy quyền, những người trực tiếp vận hành Dịch vụ xác thực một cách chủ động (Actively Validated Services – AVS) trên EigenLayer được gọi là operators.

Tương tự như staking ETH, bạn có hai lựa chọn tự trở thành operator và tự uỷ quyền hoặc ủy quyền stake của mình cho một operator đã tồn tại. Việc đơn giản ủy quyền stake cho operator là lựa chọn dễ dàng nhất, nhưng tự ủy quyền mang lại nhiều quyền kiểm soát và trách nhiệm hơn. Một điểm quan trọng là người staking không thể quyết định operator sẽ vận hành AVS nào.

Lợi ích rõ ràng nhất của việc restake Ether là giúp tăng gộp phần thưởng staking cho người tham gia. Mặc dù tỷ lệ phần thưởng staking có thể thay đổi theo thời gian và khác nhau tùy vào nền tảng staking, người staking ETH thường có thể kỳ vọng mức lợi suất phần trăm hằng năm (APY) khoảng 3%. Nói cách khác, bạn sẽ kiếm được khoảng 3% trên số ETH đã stake trong vòng một năm.

Khi restaking, bạn có thể bổ sung phần thưởng staking ETH của mình bằng phần thưởng từ nhiều giao thức khác. Dĩ nhiên, tỷ lệ phần thưởng sẽ phụ thuộc vào Dịch vụ xác thực một cách chủ động (AVS) cụ thể mà lượng ETH đã stake của bạn đang hỗ trợ.

Một lợi ích lớn khác của việc restaking ETH là giảm chi phí cho các giao thức mới được xây dựng trên Ethereum. Trước khi restaking xuất hiện, các giao thức mới phải trải qua quá trình tốn kém để xây dựng mạng lưới validator riêng. Nhờ có restaking, các giao thức mới giờ đây có thể tận dụng mạng lưới validator đã phát triển mạnh của Ethereum. Khái niệm này – nơi nhiều giao thức phi tập trung có thể chia sẻ cùng một lớp bảo mật từ validator được gọi là bảo mật chia sẻ (pooled security).

Do chi phí triển khai giao thức mới trên Ethereum khá cao, trước đây nhiều dự án đã chuyển sang các blockchain Layer 2 như một giải pháp. Mặc dù các mạng này có thể giúp giảm chi phí cho các giao thức mới, chúng cũng đi kèm một số hạn chế. Thiết kế của một số blockchain Layer 2 có thể dẫn đến các ràng buộc về kiến trúc giao thức, chẳng hạn như giới hạn về khả năng tùy chỉnh hoặc loại giao dịch mà giao thức có thể truy cập. Việc tiếp tục xây dựng trực tiếp trên Ethereum và tận dụng cơ chế bảo mật chia sẻ từ restaking giúp các giao thức tự do thiết kế kiến trúc phù hợp với nhu cầu của mình, mà không bị các hạn chế nói trên.

Ngoài lợi ích cho từng giao thức riêng lẻ, điều này cũng mang lại lợi ích lớn cho toàn bộ hệ sinh thái Ethereum. Càng nhiều giao thức được xây dựng trên Layer 1, càng có nhiều đổi mới mà không làm dòng thanh khoản bị phân tán sang các blockchain khác.

Như đã đề cập trước đó, slashing là một thành phần quan trọng của các hệ thống proof-of-stake, giúp đảm bảo những người tham gia hành xử trung thực. Tuy nhiên, bản chất của slashing cũng có thể gây ra hậu quả tiêu cực cho người tham gia ngay cả khi họ không cố ý gây hại cho mạng lưới. Ví dụ, nhiều người staking ETH không trực tiếp vận hành validator mà ủy quyền (delegate) số ETH của mình cho một validator. Nếu validator được ủy quyền đó hành xử sai, người staking vẫn có thể bị mất một phần stake do slashing.

Slashing cũng có thể xảy ra ngay cả với validator hoạt động trung thực. Tóm lại, vì validator có thể bị phạt slashing nếu node của họ bị offline, nhiều validator thiết lập máy chủ dự phòng. Tuy nhiên, nếu mạng lưới phát hiện cùng một khóa validator xuất hiện trên hai máy chủ khác nhau, điều này cũng có thể bị phạt slashing (nhằm ngăn chặn hành vi double-spending). Điều đó có nghĩa là, dù staking được thực hiện theo cách nào, nó luôn đi kèm một mức độ rủi ro slashing nhất định. Do đó, khi bạn restake, bạn cũng đang làm tăng nguy cơ có thể bị slashing.

Mặc dù restaking có thể giúp giữ nhiều ETH hơn trong hệ sinh thái, cần lưu ý rằng ETH đã stake sẽ không thể sử dụng ngay. Ngoài ra, ngay cả khi bạn unstake ETH đã restake, bạn có thể phải chờ lâu hơn bình thường để rút tiền.

Nếu nhiều giao thức restaking như EigenLayer thu hút đủ người dùng nhờ lời hứa về phần thưởng staking cao hơn, điều này có thể dẫn đến việc ít người staking độc lập hơn, và nhiều người staking thông qua các giao thức trung gian.

Theo thời gian, điều này có thể khiến hoạt động staking trở nên tập trung hơn.

Sự phát triển của restaking cũng tạo ra một loại tài sản mới gọi là Liquid Restaking Tokens (LRTs). Khi các token này bắt đầu phổ biến giống như Liquid Staking Tokens (LSTs), điều quan trọng là phải nhận thức được những rủi ro mà chúng mang lại.

Trước hết là tính phức tạp của LRT. Một LRT là token đại diện cho một token đã stake, trong khi token đó lại đại diện cho một token đã stake khác. Sự phức tạp bổ sung này đặt ra câu hỏi về cách các nhà cung cấp LRT phân bổ lợi nhuận và tổn thất.

Thêm vào đó, vì đây là một loại tài sản mới, có thể sẽ xuất hiện một số vấn đề khi các nền tảng cố gắng thu hút người dùng bằng lời hứa lợi suất cao và tokenomics chưa được kiểm chứng.

Cuối cùng, một số người cho rằng việc sử dụng mạng validator của Ethereum làm nền tảng cho pooled security có thể gây ảnh hưởng đến sự ổn định của mạng cơ sở. Một trong những người chỉ trích quan điểm này chính là Vitalik Buterin, đồng sáng lập Ethereum.

Trong một bài blog tháng 5 năm 2023, Buterin phân tích xu hướng ngày càng nhiều giao thức tận dụng mạng validator của Ethereum và cho rằng một số trường hợp sử dụng có thể tạo ra rủi ro hệ thống lớn cho hệ sinh thái. Cụ thể, Buterin cảnh báo rằng các giao thức dựa vào sự đồng thuận xã hội của Ethereum có thể là một con dốc trơn trượt.

Sự đồng thuận xã hội của Ethereum đề cập đến cộng đồng toàn cầu lớn gồm các nhà phát triển và người dùng Ethereum, những người liên tục giám sát mạng lưới. Cơ chế này rất quan trọng đối với sức khỏe của mạng, bởi cộng đồng có thể hành động để bảo vệ mạng nếu sự đồng thuận về kinh tế mật mã thất bại do lỗi hoặc tấn công.

Mối lo của Buterin là các nhà phát triển giao thức có thể bắt đầu xem hard fork như một cách để giải cứu dự án nếu có sự cố xảy ra. Tuy nhiên, ông cho rằng miễn là các dự án chỉ sử dụng bộ validator của Ethereum, chứ không dựa vào sự đồng thuận xã hội của nó, thì rủi ro vẫn ở mức thấp. Đáng chú ý, nhà sáng lập EigenLayer Sreeram Kannan cũng đồng ý với kết luận của Buterin, nhấn mạnh rằng một Ethereum fork không bao giờ nên được xem là giải pháp cho vấn đề của một giao thức.

Dưới đây là các bước để restake ETH trực tiếp trên EigenLayer:

1. Kết nối ví của bạn với ứng dụng EigenLayer và đảm bảo bạn đang kết nối với Ethereum mainnet.
2. Nhấn “Create EigenPod (Tạo EigenPod)”.
3. Nếu thành công, bạn sẽ thấy địa chỉ EigenPod xuất hiện ở phía bên phải màn hình.
4. Sau khi có địa chỉ EigenPod, bạn có thể gửi 32 ETH stake vào Beacon Chain, giống như cách thông thường để stake ETH.
5. Bước quan trọng là thiết lập địa chỉ EigenPod làm thông tin rút cho phần thưởng staking của bạn.
6. Sau khi gửi stake, quá trình xác nhận sẽ mất khoảng 4 giờ. Sau đó, bạn có thể chọn operator để ủy quyền stake của mình.

Nếu bạn muốn tham gia liquid restaking, hãy thực hiện các bước sau để gửi LST vào EigenLayer. Hãy nhớ rằng bạn có thể dễ dàng đổi ETH sang LST thông qua Stader Labs hoặc Lido trực tiếp trong Ledger Wallet.

1. Kết nối ví của bạn với ứng dụng EigenLayer và đảm bảo bạn đang kết nối với Ethereum mainnet.
2. Chọn LST mà bạn muốn restake từ danh sách.
3. Nhập số lượng LST bạn muốn restake và nhấn “Deposit”. Nếu đây là lần đầu bạn gửi LST, bạn cần cấp quyền token (token approval) trước.
4. Sau khi xác nhận token approval, bạn có thể xác nhận giao dịch deposit.
5. Nếu giao dịch thành công, bạn sẽ thấy khoản gửi của mình trong mục “Restaked balance” trên ứng dụng.