Những ý chính:
Polkadot là một giao thức blockchain thế hệ mới với mục tiêu hỗ trợ nhiều blockchain hoạt động trong cùng một mạng lưới duy nhất. Giao thức đa chuỗi này tuyên bố sẽ trao lại quyền kiểm soát cho người dùng cá nhân, tiếp nối lời hứa mang tính cách mạng của công nghệ blockchain hiện tại, đồng thời mở rộng thêm nhiều lợi ích vượt trội khác.
Ví dụ, Polkadot hướng tới giải quyết một vấn đề lớn trong bối cảnh blockchain hiện nay, nơi hàng trăm blockchain đang tồn tại tách biệt và hầu như không có khả năng giao tiếp với nhau. Nói cách khác, Polkadot được xây dựng dựa trên tiền đề rằng các blockchain nên có khả năng giao tiếp với nhau một cách an toàn.
Mặc dù Polkadot là một dự án gia nhập thị trường blockchain khá muộn, nhưng nó đã tăng trưởng mạnh mẽ theo cấp số nhân. Điều này đến từ mục tiêu của dự án: mở rộng hệ sinh thái bằng các giải pháp bổ sung vượt ra ngoài những mạng lưới như Ethereum và Cosmos. Tuy nhiên, Polkadot được thiết kế để cùng tồn tại và tương tác với các mạng blockchain khác thay vì cạnh tranh trực tiếp với chúng. Nhưng bằng cách nào? Hãy cùng khám phá:
Polkadot là gì?
Polkadot được thiết kế để vận hành ba loại blockchain khác nhau. Đầu tiên là parachain – các blockchain độc lập, chuyên biệt kết nối với Polkadot. Tiếp theo là bridge – các cầu nối liên kết Polkadot với những mạng lưới khác như Bitcoin và Ethereum. Cuối cùng, Relay Chain chính là thành phần kết nối tất cả parachain và bridge chain lại với nhau thành một hệ sinh thái có khả năng tương tác chung.
Polkadot hoạt động như thế nào?
Hệ sinh thái Polkadot bao gồm một số thành phần cốt lõi. Từ cơ chế đồng thuận cho tới các parachain chuyên dụng, Polkadot là một hệ sinh thái độc đáo với nhiều cơ chế thú vị quyết định cách thức vận hành của nó. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết:
Các thành phần tham gia trong mạng blockchain Polkadot
Có nhiều vai trò khác nhau trong mạng lưới Polkadot cùng phối hợp để duy trì hoạt động của blockchain. Bao gồm:
- Validator: Tương tự các mạng Proof-of-Stake khác, Polkadot sử dụng validator – những người stake token DOT, xác thực proof từ collator, tạo block trên Polkadot Relay Chain và tham gia vào cơ chế đồng thuận.
- Nominator: Polkadot cũng sử dụng nominator – những người stake token DOT và hỗ trợ bảo mật Relay Chain bằng cách lựa chọn các validator đáng tin cậy.
- Collator: Trong hệ sinh thái Polkadot, collator là những người tạo block để mở rộng parachain. Ngoài ra, họ còn tạo proof of validity cho validator.
- Fishermen: Cuối cùng là fishermen – những người giám sát mạng lưới và báo cáo các hoạt động độc hại. Hiện tại, validator cũng đang đảm nhận vai trò fishermen cho mạng lưới.
Cách staking DOT mang lại phần thưởng cho người tham gia
Hệ thống NPoS của Polkadot cung cấp cơ chế phần thưởng nhằm khuyến khích validator và nominator hành xử đúng đắn.
Nói đơn giản, mạng lưới sẽ cắt giảm (slash) một phần token stake của validator nếu họ có hành vi độc hại. Đồng thời, tất nhiên, hệ thống cũng thưởng cho những validator trung thực và hoạt động tích cực. Để tìm hiểu sâu hơn, bạn có thể xem bài viết đầy đủ về slashing trong crypto.
Cơ chế xử phạt hoạt động như sau: nếu hơn 10% validator bị offline và không thể kết nối với mạng lưới, họ sẽ mất một phần lượng stake của mình. Nói cách khác, cơ chế này đảm bảo validator luôn duy trì trạng thái trực tuyến để cung cấp bảo mật và dữ liệu cho mạng lưới mọi lúc.
Cơ chế nomination hoạt động như thế nào trên Polkadot?
NPoS cho phép nominator nhận phần thưởng vì họ bỏ phiếu cho những validator mà họ tin rằng sẽ luôn online và sẵn sàng duy trì bảo mật cho mạng lưới.
Cụ thể hơn, nominator hỗ trợ validator bằng cách stake token Polkadot và nhận phần thưởng tương ứng với lượng stake của validator đó. Ngoài ra, validator cũng có thể thu phí cố định nhằm trang trải chi phí vận hành như bảo trì phần cứng và phần mềm để đảm bảo hệ thống luôn hoạt động.
Từ đó, holder token có thể đề cử tối đa 16 validator để cùng chia sẻ phần thưởng nếu các validator này được chọn vào tập validator đang hoạt động. Hơn nữa, mỗi validator slot đều nhận phần thưởng ngang nhau. Số lượng phần thưởng thực tế được xác định dựa trên validator có lượng stake thấp nhất trong slot đó.
Cách nhận phần thưởng Polkadot
Quá trình nomination chỉ cần một thao tác nhấp chuột trong ví Polkadot. Phần thưởng staking phải được claim thủ công thông qua Polkadot Explorer hoặc Ledger Live.
Chỉ cần một người claim phần thưởng từ validator cho một era, toàn bộ nominator trong era đó đều sẽ nhận được phần thưởng của mình. Người thực hiện payout thậm chí không cần phải là một trong các nominator đó.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng phần thưởng staking chỉ có thể claim trong vòng 84 ngày.
Vì vậy, nominator đóng vai trò rất quan trọng trong mạng lưới. Họ gián tiếp tham gia vào cơ chế đồng thuận thông qua động lực kinh tế, từ đó buộc phải theo dõi sát sao tập hợp validator đang thay đổi liên tục. Đồng thời, họ cũng giúp đảm bảo rằng validator luôn là những thành viên đáng tin cậy và có năng lực nhất.
