Polkadot dành cho người mới bắt đầu

Vậy là bạn đang đọc về crypto và liên tục nghe thấy những cái tên và thuật ngữ mới. Polkadot là gì? Hãy cùng tìm hiểu và giải thích một trong những nền tảng blockchain mới nổi trong thế giới tiền điện tử.

Dù bạn là người hoàn toàn mới với crypto hay đã là một nhà đầu tư dày dạn kinh nghiệm, rất có thể bạn đã từng nghe đến Polkadot — một nền tảng blockchain khá ấn tượng được thiết kế nhằm giải quyết một số vấn đề tồn tại lâu đời nhất trong ngành, bao gồm khả năng tương tác giữa các blockchain và khả năng mở rộng.

Hiện nay, các blockchain thường được chia thành hai loại chính. Thứ nhất là các blockchain được xây dựng với mục đích cụ thể, phục vụ cho một chức năng rất riêng biệt — chẳng hạn như Bitcoin, vốn được thiết kế như một hệ thống thanh toán thay thế và một kho lưu trữ giá trị.

Loại thứ hai là các blockchain mang tính mở và đa mục đích, có thể được ứng dụng cho nhiều trường hợp khác nhau, ví dụ như Ethereum hoặc TRON. Những blockchain này có thể được sử dụng để xây dựng ứng dụng phi tập trung (dApps) — về cơ bản là các ứng dụng thông thường nhưng được chạy trên nền tảng blockchain.

Trong khi đó, Polkadot lại là một blockchain được mô tả như một “Layer-0 protocol”.

Nói cách khác, giao thức Polkadot cung cấp một môi trường hạ tầng để các blockchain khác — được gọi là “parachains” — có thể vận hành bên trong đó.

Về bản chất, Polkadot cung cấp cơ sở hạ tầng cho phép các blockchain khác tương tác với nhau một cách an toàn.

Các blockchain không thể “nói chuyện” với nhau

Hiện nay chúng ta đã có rất nhiều blockchain được xây dựng để giải quyết hàng loạt vấn đề khác nhau. Tuy nhiên, có một vấn đề lớn…Chúng không thể dễ dàng giao tiếp với nhau!

Lý do là vì phần lớn các blockchain hoạt động như những hệ sinh thái khép kín — nghĩa là những gì xảy ra trên một blockchain thường không thể ảnh hưởng trực tiếp đến blockchain khác.

Không gian crypto hiện tại giống như một chiếc tủ hồ sơ có hàng trăm ngăn kéo.

Mỗi ngăn kéo đại diện cho một blockchain khác nhau đang vận hành theo cách riêng của mình. Nhưng trong trường hợp này, bạn không thể di chuyển các tập tin giữa các ngăn kéo.

Những gì xảy ra trong ngăn kéo sẽ chỉ nằm trong ngăn kéo đó!

Điều này chủ yếu là do các blockchain có thể khác nhau rất nhiều về cách chúng được xây dựng, cơ chế bảo mật và hệ thống quản trị, cùng nhiều yếu tố khác. Điều đó tạo ra một thách thức lớn khi cố gắng để chúng trao đổi dữ liệu hoặc giá trị với nhau một cách an toàn.

Tuy nhiên, cách tiếp cận khép kín này lại rất khác so với cách hoạt động của hệ thống tài chính hiện nay.

Suy cho cùng, trên thế giới có hàng nghìn ngân hàng, hàng triệu cửa hàng và hàng chục phương thức thanh toán khác nhau, và rất nhiều trong số đó tương thích với nhau.

Vậy tại sao blockchain lại không thể làm điều tương tự? Đây chính là lúc Polkadot xuất hiện.

Kết nối các “dấu chấm”

Polkadot được thiết kế dựa trên ý tưởng rằng khi số lượng blockchain chuyên biệt ngày càng tăng, thì nhu cầu về một giải pháp tương tác liên chuỗi cũng tăng theo. Nói cách khác, cần có một công nghệ có thể kết nối tất cả các nền tảng này lại với nhau một cách an toàn để chúng có thể hoạt động hài hòa.

Vì vậy, đội ngũ phát triển đã bắt tay vào giải quyết vấn đề bằng cách tạo ra một nền tảng cho phép các blockchain tương tác với nhau — bất kể chúng khác biệt đến đâu.

Và sau ba năm phát triển, Polkadot đã ra đời. Polkadot cung cấp một phần hạ tầng cực kỳ quan trọng mà các blockchain khác có thể sử dụng để cải thiện tính bảo mật, tốc độ, khả năng nâng cấp và năng lực tổng thể.

Điều này được thực hiện thông qua ba thành phần chính: Relay Chain, Parachains và Bridges. Hãy cùng xem từng thành phần hoạt động như thế nào.

Relay Chain được mô tả là “trái tim của Polkadot”. Nó cung cấp bảo mật cho toàn bộ mạng lưới và giúp hệ thống duy trì trạng thái đồng bộ. Ngoài ra, Relay Chain cũng cung cấp hệ thống quản trị on-chain của Polkadot, cho phép những người nắm giữ token DOT sử dụng ví Polkadot để bỏ phiếu cho các đề xuất (referenda) nhằm quyết định cách thức mạng lưới vận hành. Tiếp theo, Parachains là những blockchain được xây dựng cho một mục đích cụ thể và được kết nối với Relay Chain. Cuối cùng là bridges – một loại parachain đặc biệt được sử dụng để kết nối các blockchain bên ngoài, chẳng hạn như Ethereum hoặc Bitcoin, với mạng lưới Polkadot.

Giải quyết thêm một vấn đề lớn

Hệ thống này không chỉ cho phép tin nhắn, dữ liệu và giá trị được truyền giữa các parachain và các blockchain bên ngoài (thông qua bridges), mà còn giải quyết thêm một thách thức lớn khác của nhiều blockchain: khả năng mở rộng.

Do phần lớn blockchain chỉ có thể xử lý một số lượng nhỏ giao dịch mỗi giây, nên chúng thường gặp tình trạng tắc nghẽn mạng. Polkadot vượt qua vấn đề này bằng cách cho phép mỗi blockchain hoạt động song song, từ đó giúp phân bổ tải giao dịch.

Đội ngũ tại Parity Technologies – công ty phát triển phiên bản triển khai ban đầu của Polkadot — dự đoán rằng mỗi parachain có thể xử lý hơn 1.000 giao dịch mỗi giây (TPS).

Con số này nhanh hơn hơn 100 lần so với Bitcoin.

Nếu có 100–200 parachain, toàn bộ mạng Polkadot có thể xử lý hàng trăm nghìn giao dịch mỗi giây.

Token DOT

Mạng lưới Polkadot được vận hành bởi utility token mang tên DOT, với một số chức năng chính:

• Governance (Quản trị): Người nắm giữ DOT có thể đề xuất và bỏ phiếu cho các thay đổi đối với mạng Polkadot.
• Bonding: Người nắm giữ DOT có thể khóa tạm thời token của mình để giúp parachains giành được slot parachain trên Relay Chain.
• Staking: DOT có thể được staking để nhận phần thưởng biến động khi hỗ trợ bảo mật mạng lưới.

Các giao dịch DOT cũng khá nhanh, vì chúng thường được xác nhận hoàn tất trong khoảng 30 giây — so với khoảng 10 phút đối với giao dịch Bitcoin.

Những đặc điểm này chính là một phần lý do khiến Polkadot được cộng đồng crypto đón nhận rất tích cực, khi nó nhanh chóng lọt vào top 5 tiền điện tử lớn nhất thị trường, dù chỉ ra mắt vào giữa năm 2020.

Staking DOT an toàn với Ledger

Như đã đề cập ở trên, token DOT có thể được staking để nhận phần thưởng.

Tính đến tháng 1 năm 2021, lợi suất staking trung bình khoảng 13% APR, được trả bằng DOT. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mức lợi suất này có thể thay đổi theo thời gian và không được đảm bảo cố định.

Với ví của Ledger, bạn hiện có thể staking Polkadot một cách trực quan và an toàn thông qua Ledger Wallet – tận dụng giao diện dễ sử dụng cùng mức bảo mật hàng đầu trong ngành. Bạn cũng sẽ luôn giữ toàn quyền kiểm soát DOT của mình, khác với khi staking thông qua các sàn giao dịch tiền điện tử.

Ví bên thứ ba của Polkadot hỗ trợ thiết bị Ledger

Talisman

Talisman Wallet là ví multi-chain giúp bạn khám phá Web3, bảo vệ tài sản, quản lý danh mục đầu tư và sử dụng các ứng dụng trên Polkadot và Ethereum một cách liền mạch. Với Talisman, bạn có thể tương tác với Web3 apps, lưu trữ tài sản crypto yêu thích và quản lý tài khoản trên hơn 150 mạng Substrate và EVM. Các tính năng bao gồm quản lý NFT, hỗ trợ Ledger, fiat on-ramp và theo dõi danh mục đầu tư.

Polkadot-JS

Polkadot-JS là ứng dụng native để truy cập toàn bộ tính năng của các chain Substrate như Polkadot và Kusama. Là một phần của bộ công cụ Polkadot-JS, nó cung cấp nhiều chức năng vượt xa các ví thông thường, chẳng hạn như tạo tài khoản, chuyển số dư và staking.

SubWallet

SubWallet là ví không tự lưu ký dành cho Polkadot, Substrate và Ethereum. Ví cho phép người dùng theo dõi, gửi, nhận và quản lý tài sản đa chuỗi trên hơn 150 mạng. Người dùng có thể nhập tài khoản thông qua seed phrase, private key, QR code hoặc file JSON, cũng như nhập token và NFT. Các tính năng bao gồm chuyển XCM, quản lý NFT, hỗ trợ Parity Signer và Ledger, light client, tương thích EVM DApp, endpoint tùy chỉnh, fiat on-ramp, phát hiện phishing và lịch sử giao dịch.

Nova Wallet

Nova Wallet là ví thân thiện với người dùng được thiết kế cho hệ sinh thái Polkadot và Kusama, mang lại trải nghiệm Web3 liền mạch trên iOS và Android. Ví hỗ trợ Polkadot OpenGov, Governance v1, staking, quản lý NFT, chuyển XCM, Parity Signer và tích hợp Ledger, cũng như crowdloans.

Enkrypt

Enkrypt Wallet là ví crypto đa chuỗi hỗ trợ Bitcoin, Ethereum, Polkadot, Kusama và nhiều parachain khác. Đây là ví không tự lưu ký, riêng tư và tương thích với ví Ledger.

Ví mã nguồn mở này cho phép người dùng lưu trữ, gửi và nhận token cũng như NFT, đồng thời hỗ trợ hoán đổi token và bridge tài sản giữa các chain, cũng như quản lý nhiều tài khoản trên các mạng khác nhau.

PolkaGate

PolkaGate là một extension ví giàu tính năng và thân thiện với người dùng, được hỗ trợ bởi Kusama Treasury.

Ví cung cấp nhiều chức năng nâng cao trải nghiệm người dùng, bao gồm quản lý proxy, open governance, quản lý pool staking, cảnh báo địa chỉ spam, hỗ trợ tài khoản chỉ có địa chỉ và crowdloans.

Các tính năng bổ sung bao gồm xuất/nhập tài khoản, hỗ trợ ví Ledger, tài khoản parachain, phát hiện website phishing, nhập tài khoản bằng QR, solo staking, lựa chọn node từ xa, chuyển tiền, hiển thị số dư bằng crypto và USD, lịch sử giao dịch và tạo mã QR cho địa chỉ ví.