Những ý chính:
Giới thiệu về Tron
TRX là một loại tiền mã hóa đã ra mắt blockchain riêng vào ngày 31 tháng 5 năm 2018. Dự án hướng đến mục tiêu trở thành một mạng lưới hoàn toàn phi tập trung và mang tính toàn cầu, đồng thời sở hữu nhiều yếu tố đáng chú ý. Trong đó bao gồm các giao dịch tốc độ cao với chi phí gần như bằng 0, dịch vụ staking và khả năng sử dụng token. Hãy cùng tìm hiểu sâu hơn về những yếu tố quan trọng giúp bạn hiểu rõ hệ sinh thái Tron.
Delegated Proof-of-Stake (DPoS) là gì?
Tương tự Tezos, với Tron bạn có thể ủy quyền (delegate) và stake Tron để nhận phần thưởng. Điều này có nghĩa là bạn vẫn tự nắm giữ TRX của mình, nhưng trao quyền cho người khác tạo các block mới cho blockchain. Hình thức ủy quyền này được gọi là Delegated Proof-of-Stake (DPoS). Tuy nhiên, cơ chế DPoS của Tron có nhiều điểm khác biệt so với Tezos.
Trong mạng lưới Tron, có 27 validator chịu trách nhiệm tạo block trên blockchain. Những validator này được gọi là Super Representative (SR). Tất cả những người tham gia mạng Tron đều có thể sử dụng TRX của mình để bỏ phiếu bầu chọn Super Representative. Để trở thành một Super Representative, bạn cần sở hữu số phiếu bầu cao nhất. Những người mở đăng ký tranh cử nhưng chưa nhận đủ phiếu bầu sẽ được gọi là Candidate. Việc lựa chọn Super Representative sẽ diễn ra sau mỗi 6 giờ.
Các Super Representative sau khi tạo block có thể lựa chọn chia sẻ phần thưởng cho những người đã bỏ phiếu cho họ bằng cách phân phối một phần TRX. Đây chính là cơ chế delegation của Tron. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng phần thưởng có thể khác nhau rất nhiều giữa các SR — thậm chí một số SR còn không chia thưởng cho người bỏ phiếu. Vì vậy, chúng tôi khuyến nghị bạn nên tìm hiểu kỹ trước khi bỏ phiếu. Các website chuyên thống kê có thể giúp bạn kiểm tra mức phần thưởng mà một SR hoặc Candidate đang phân phối cho voter của họ.
Freezing (Đóng băng)
Freezing là một cơ chế đặc biệt của blockchain Tron. Bạn có thể freeze TRX để nhận được một số lợi ích nhất định. Khi thực hiện freeze, số TRX đó vẫn thuộc sở hữu của bạn, nhưng bạn sẽ không thể chuyển chúng đi trong vòng 3 ngày. Freezing khá giống với việc gửi tiền vào tài khoản tiết kiệm: tiền vẫn ở đó nhưng bạn chưa thể sử dụng ngay.
Khi freeze TRX, bạn sẽ nhận được một số lợi ích nhất định.
Trước tiên, bạn cần lựa chọn freeze TRX để nhận Bandwidth Points (BP) hoặc Energy Points (EP). Ngoài ra, với mỗi TRX được freeze, bạn sẽ nhận được 1 Tron Power — bất kể bạn chọn BP hay EP.
- Bandwidth Points (Điểm băng thông – BP): Thay vì sử dụng TRX để thanh toán phí giao dịch, bạn có thể sử dụng Bandwidth Points để thực hiện giao dịch miễn phí. Theo mặc định, bạn sẽ nhận được 5000 BP mỗi ngày. Khi freeze TRX để nhận BP, bạn sẽ có thêm nhiều giao dịch miễn phí mỗi ngày hơn nữa. Số lượng BP bạn nhận được sẽ phụ thuộc vào lượng TRX mà bạn freeze cho mục đích này.
- Energy Points (Điểm năng lượng – EP): Thay vì sử dụng TRX để thanh toán phí tương tác với smart contract, bạn có thể dùng Energy Points để chi trả cho các hoạt động đó. Do đó, việc freeze TRX để nhận Energy sẽ giúp bạn tránh được các khoản phí bổ sung khi tương tác với smart contract (ví dụ như các token TRC-20 — chúng ta sẽ tìm hiểu thêm ở phần sau). Số lượng EP bạn nhận được sẽ phụ thuộc vào lượng TRX mà bạn freeze cho mục đích này.
- Votes (Phiếu bầu): Bạn sẽ nhận được 1 Tron Power cho mỗi TRX được freeze. Tron Power được sử dụng để bỏ phiếu cho Super Representative (Siêu đại diện) hoặc Candidate (Ứng cử viên). Với mỗi Tron Power, bạn có thể thực hiện 1 phiếu bầu. Tóm lại: 1 TRX được freeze = 1 Tron Power = 1 phiếu bầu. Càng freeze nhiều TRX, bạn càng có thể bỏ nhiều phiếu hơn.
Sau 3 ngày, bạn có thể lựa chọn unfreeze TRX của mình. Ngay khi unfreeze một phần TRX, toàn bộ phiếu bầu của bạn sẽ được reset, đồng thời các tài nguyên bổ sung mà bạn nhận được từ quá trình freezing cũng sẽ bị xóa. Vì phiếu bầu sẽ tự động reset sau khi unfreeze, bạn cũng sẽ không còn đủ điều kiện nhận phần thưởng nữa.
Cách hoạt động của hệ thống bỏ phiếu trong hệ sinh thái Tron
Tất cả những ai đã freeze TRX trên ví Tron đều có quyền bỏ phiếu trong mạng lưới Tron. Sau khi freeze, bạn sẽ có tùy chọn bỏ phiếu cho Super Representative (SR) hoặc Candidate. Bạn có thể chọn tối đa năm SR hoặc Candidate khác nhau để bỏ phiếu, đồng thời quyết định số phiếu muốn phân bổ cho từng người. SR hoặc Candidate mà bạn bỏ phiếu có thể chia thưởng cho bạn — đây chính là cách bạn kiếm thêm TRX. Hãy nhớ tìm hiểu thật kỹ về những người bạn dự định bỏ phiếu trước khi đưa ra quyết định.
Cách tránh phí giao dịch
Bạn có thể gửi TRX chưa freeze bất cứ lúc nào tới bất kỳ tài khoản Tron nào.
Để đảm bảo phí giao dịch bằng 0, bạn sẽ cần sở hữu Bandwidth Points. Một giao dịch thường tiêu tốn khoảng 250 – 300 Bandwidth Points (BP).
Mỗi ngày, bạn sẽ nhận được 5000 BP. Số BP này đủ để thanh toán chi phí cho khoảng 20 giao dịch mỗi ngày. Nếu vượt quá con số đó mà vẫn muốn tiếp tục thực hiện giao dịch miễn phí, bạn có thể cân nhắc freeze thêm token và mua thêm TRX nếu cần thiết. Trong trường hợp tài khoản Tron của bạn không có đủ Bandwidth Points, bạn sẽ phải trả khoảng 0.002 TRX cho mỗi giao dịch.
Token Tron
Tương tự Ethereum, Tron cũng có các token hoạt động trên blockchain của mình. Chúng được gọi là token TRC-10 và TRC-20. Một trong những token TRC nổi tiếng nhất chính là đồng Tron (TRX), ngoài ra còn có token của BitTorrent. Trong khi token TRC-10 không sử dụng smart contract cho các hoạt động tương tác, thì token TRC-20 lại có sử dụng smart contract. Điều này đồng nghĩa với việc bạn sẽ phải trả thêm phí khi thực hiện giao dịch với token TRC-20. Tuy nhiên, thay vì thanh toán bằng TRX, bạn có thể sử dụng Energy Points (EP) để chi trả khoản phí này. Và bạn có thể kiếm Energy Points bằng cách freeze TRX.

