Những ý chính:
Nếu bạn đã tham gia crypto từ lâu, có thể bạn đã nhận thấy thị trường crypto thay đổi rất nhiều kể từ khi ra đời. Ngày nay, việc quản lý các tài khoản và lượng crypto bên trong chúng đã trở nên dễ dàng hơn rất nhiều so với trước đây. Nhưng để đạt được điều đó, đã có một số đổi mới quan trọng góp phần thúc đẩy toàn ngành tiến về phía trước. Một trong những đổi mới đó chính là seed phrase. Nếu bạn mới bước vào thế giới crypto, có thể bạn sẽ nghĩ rằng seed phrase vốn luôn là một phần trong quá trình thiết lập ví. Nhưng thực tế không phải vậy. Vậy tại sao seed phrase lại được giới thiệu?
Trước khi seed phrase xuất hiện, việc quản lý nhiều tài khoản crypto trên nhiều mạng khác nhau có thể là một trải nghiệm khá căng thẳng. Công nghệ blockchain lúc đó thực sự không thân thiện với người dùng. Đây chính là vấn đề mà Đề xuất cải tiến Bitcoin (Bitcoin Improvement Proposal 39 – BIP-39) hướng tới giải quyết. Nói ngắn gọn, BIP-39 đề xuất một phương pháp cho phép bất kỳ ai khôi phục toàn bộ ví chỉ bằng một mnemonic duy nhất. Nhưng mnemonic là gì và nó được dùng để làm gì? Trước khi đi sâu vào những chi tiết đó, hãy cùng tìm hiểu BIP-39 là gì và tại sao nó lại được đề xuất ngay từ đầu.
Nguồn gốc của seed phrase: Tiêu chuẩn BIP-39 là gì?
BIP-39 được Marek Palatinus, Pavol Rusnak, Aaron Voisine và Sean Bowe đề xuất vào năm 2013. Mục tiêu là tiếp tục cải thiện tính thân thiện với người dùng của ví HD (Hierarchical Deterministic) được đề xuất trong BIP-32. Nói ngắn gọn, BIP-39 giới thiệu một phương pháp giúp bạn khôi phục ví và tất cả tài khoản bên trong bằng một mnemonic mà con người có thể đọc được, thay vì phải sử dụng một chuỗi ký tự dài. Nhưng tại sao điều đó lại cần thiết? Hãy cùng xem vấn đề mà BIP-39 được tạo ra để giải quyết.
Tại sao BIP-39 được giới thiệu?
Ví HD, được giới thiệu trong BIP-32, đã loại bỏ nhu cầu phải ghi lại từng public key và private key riêng biệt. Đây là một bước tiến rất lớn giúp việc quản lý cryptocurrency trở nên dễ dàng hơn. Với Ví HD, bạn có thể dễ dàng khôi phục số lượng tài khoản gần như vô hạn bằng một master private key duy nhất. Ngoài ra, vì BIP-39 đưa ra một tiêu chuẩn chung, các Ví HD tương thích có thể cho phép bạn khôi phục lại các tài khoản. Điều này giúp việc quản lý nhiều tài khoản và chuyển đổi giữa các nhà cung cấp ví trở nên dễ dàng hơn. Mặc dù BIP-32 giúp việc quản lý ví trở nên dễ dàng hơn, ví HD vẫn tồn tại một vấn đề: người dùng phải ghi lại private key nằm ở cấp cao nhất của cấu trúc phân cấp, còn được gọi là master private key (xPRIV).
Nói rõ hơn, private key và public key là những chuỗi kết hợp giữa chữ cái và chữ số, đồng thời còn phân biệt chữ hoa và chữ thường. Chỉ riêng độ dài của chuỗi cũng khiến người dùng rất dễ ghi sai, và chỉ một lỗi nhỏ cũng có thể khiến bạn không thể khôi phục tài sản của mình. Nói đơn giản, private key không phải thứ dễ đọc đối với con người và điều đó thường dẫn đến những sai sót bất cẩn. Khi có quá nhiều giá trị phụ thuộc vào điều này, ví tiền điện tử cần tiếp tục phát triển để giúp người dùng quản lý tài sản hiệu quả hơn. Và đó chính xác là điều BIP-39 đã làm: giới thiệu một phương pháp giúp khôi phục các tài khoản bằng một thứ dễ đọc hơn đối với con người so với private key. Nhưng chính xác thì nó hoạt động như thế nào?
BIP-39 hoạt động như thế nào?
BIP-39 giới thiệu một phương pháp sao lưu ví bằng mnemonic thay vì một master private key dài và phức tạp. Về cơ bản, đây là một phương pháp được tiêu chuẩn hóa để chuyển entropy, dữ liệu mà private key của bạn được tạo ra từ đó, thành những từ mà con người có thể đọc được. Cụ thể, khi một ví tương thích với BIP-39 được thiết lập, nó tạo ra một số ngẫu nhiên dài được gọi là entropy. Entropy tồn tại dưới dạng nhị phân, nghĩa là một chuỗi dài gồm các số 0 và 1. Việc ghi lại chuỗi này thậm chí còn phức tạp hơn việc ghi một private key, vì vậy BIP-39 đã thiết lập một phương pháp tiêu chuẩn để chuyển đoạn mã nhị phân đó thành một cụm từ dễ đọc hơn đối với con người. Định dạng được lựa chọn là một chuỗi gồm 12 đến 24 từ tiếng Anh. Cụm từ này đơn giản là một cách biểu diễn entropy dưới dạng dễ đọc hơn nhưng vẫn chứa thông tin tương ứng. Ví dụ, nếu entropy dài 128 bit thì mnemonic sẽ gồm 12 từ, còn nếu entropy dài 256 bit thì mnemonic sẽ gồm 24 từ. Sau khi được chuyển đổi, entropy trở thành một mnemonic, tức một chuỗi các từ. Tuy nhiên, trong thế giới crypto, cụm từ này thường được gọi nhiều hơn là cụm từ khôi phục bí mật hoặc seed phrase.
Seed phrase là gì?
Seed phrase đơn giản là mnemonic cho phép bạn khôi phục tất cả tài khoản trong ví tiền điện tử của mình. Nếu bạn đang sở hữu một ví tiền điện tử, có thể bạn đã thấy seed phrase được hiển thị khi thiết lập ví lần đầu. Và nếu muốn giữ khả năng khôi phục các tài khoản sau này, bạn cần ghi lại cụm từ đó. Độ dài của seed phrase sẽ khác nhau tùy thuộc vào loại ví bạn lựa chọn, nhưng thông thường nó sẽ bao gồm 12 hoặc 24 từ. Những từ này được lựa chọn từ danh sách gồm 2.048 từ tiếng Anh được quy định trong BIP-39. Các từ được lựa chọn đặc biệt để không có cùng bốn chữ cái, qua đó giúp hạn chế khả năng nhập nhầm thông tin nhưng lại vô tình truy cập vào một tài khoản khác. Ngày nay, phần lớn các ví sử dụng cấu trúc HD và có thể được khôi phục bằng seed phrase. Và cơ chế này không chỉ dành cho ví Bitcoin, BIP-39 đã truyền cảm hứng để nhiều mạng khác triển khai cơ chế tương tự. Điều này cũng đồng nghĩa việc khôi phục ví trên một nền tảng tương thích khác và chuyển đổi giữa các nhà cung cấp ví trở nên dễ dàng hơn.
Hiểu tầm quan trọng của seed phrase
Điểm mấu chốt là: bất kỳ ai có quyền truy cập vào seed phrase của bạn đều có thể có quyền truy cập vào toàn bộ ví. Mặc dù sự xuất hiện của seed phrase giúp việc quản lý nhiều tài khoản và khôi phục ví trở nên dễ dàng hơn rất nhiều, nó cũng tạo ra một attack vector mới, tức một hướng tấn công mới. Tại sao kẻ lừa đảo phải cố gắng lấy từng private key của bạn khi chúng có thể tìm ra seed phrase và truy cập tất cả những tài khoản liên quan tới nó? Bảo vệ seed phrase là điều cực kỳ quan trọng: nếu bạn không bảo vệ nó, có thể sẽ không còn tài sản nào để bảo vệ. Khi quá nhiều thứ phụ thuộc vào một cụm từ duy nhất, cách bạn lưu trữ nó xứng đáng được cân nhắc nghiêm túc. May mắn là hiện có nhiều giải pháp hướng tới việc giúp bạn bảo vệ seed phrase tốt hơn và an tâm hơn. Một trong những cách thuận tiện là sử dụng các phụ kiện như bảng thép Keystone. Những giải pháp lưu trữ seed phrase bằng kim loại này cho phép bạn ghi lại cụm từ khôi phục bí mật trên một bản sao lưu bằng thép, giúp tăng khả năng chống hư hại do lửa và nước. Nếu muốn tạo thêm một phương án sao lưu, bạn cũng có thể đăng ký dịch vụ tùy chọn có trả phí của Ledger là Ledger Recover. Không có một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả mọi người khi bảo vệ crypto. Hãy so sánh các phương pháp lưu trữ seed phrase khác nhau và lựa chọn phương pháp phù hợp nhất với nhu cầu của bạn. Nhưng tất nhiên, lớp bảo vệ cuối cùng vẫn chính là bạn. Seed phrase là master key của ví tiền điện tử, vì vậy hãy chắc chắn rằng bạn không đưa nó cho bất kỳ ai.
Mua hàng chính hãng
Các thiết bị ví lạnh Ledger luôn có mặt sẵn tại DigiBit – đại lý uỷ quyền của Ledger tại Việt Nam. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, bạn luôn có thể liên hệ với Team DigiBit để được hỗ trợ.
