Rug pull (tạm dịch: chiêu trò giật thảm) là gì?

Rug pull là một dạng lừa đảo tiền mã hóa, trong đó các nhà phát triển huy động vốn từ nhà đầu tư rồi bất ngờ từ bỏ dự án mà họ đã dùng để thu hút sự chú ý. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu cách thức hoạt động của chiêu trò này cũng như cách để bạn tránh trở thành nạn nhân.

Bạn có thực sự chú ý đến DeFi?

Tự do tài chính gần như đã trở thành “kim chỉ nam” trong lĩnh vực tiền mã hóa, và điều đó càng đúng hơn trong tài chính phi tập trung (DeFi). DeFi hứa hẹn mang lại quyền tự do tài chính tối đa, đưa các dịch vụ tài chính truyền thống lên blockchain. Bitcoin đặt mục tiêu “mang dịch vụ ngân hàng đến cho những người chưa có tài khoản ngân hàng”. Trong khi đó, DeFi thực sự đang hiện thực hóa điều đó.

Thế giới DeFi hoàn toàn được vận hành bởi cộng đồng người dùng, nhờ vào tính tự động và phi tập trung của các mạng blockchain. Tại đây, bất kỳ ai cũng có thể tạo ra một dự án với một trường hợp sử dụng được hứa hẹn, và nếu bạn tin rằng dự án đó có giá trị, bạn có thể đầu tư tham gia.

Tuy nhiên, hãy nhớ rằng, trong môi trường này gần như không tồn tại các rào cản hay giới hạn kiểm soát. Bất kỳ ai cũng có thể niêm yết một tài sản, và không có cơ quan quản lý nào đứng ra xác minh rằng dự án đó là thật hay đáng tin cậy. Vì vậy, dù cơ hội tiếp cận dành cho người dùng phổ thông như bạn và tôi trở nên dễ dàng hơn rất nhiều, đồng thời cũng sẽ không có ai cảnh báo bạn nếu một dự án có dấu hiệu lừa đảo.

Rug pull hoạt động như thế nào?

Những kẻ xấu xem DeFi như một “mảnh đất màu mỡ” để khai thác tâm lý muốn làm giàu nhanh chóng của nhiều người.

Chúng tạo ra một dự án, hứa hẹn mang lại một kết quả hấp dẫn nào đó (ví dụ như phát hành NFT trong tương lai), sau đó bắt đầu tạo hiệu ứng truyền thông nhằm thu hút sự chú ý, cũng như dòng tiền mã hóa từ các nhà đầu tư muốn tham gia. Tiền điện tử liên tục được đổ vào dự án, khiến giá trị của dự án tăng vọt. Bạn cũng muốn tham gia vì tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO), hy vọng mua ở mức giá thấp để bán ra với lợi nhuận cao hơn sau này.

Tuy nhiên, các nhà phát triển thực chất không hề như những gì họ thể hiện. Sau khi đã gom đủ tiền từ nhà đầu tư, dự án đột nhiên rơi vào trạng thái đình trệ một cách bí ẩn. Họ “rút tấm thảm” dưới chân bạn – nhà đầu tư đầy hy vọng. Bạn cũng có thể biết đến mô hình này dưới tên gọi “bơm và rút (pump and dump)” hoặc “cò giá (shilling)”.

Một ví dụ điển hình gần đây là vụ “exit scam” bị cáo buộc liên quan đến SushiSwap (SUSHI). Dự án này từng chứng kiến mức tăng giá cực mạnh, tạo điều kiện để nhà sáng lập ẩn danh Chef Nomi bán tháo lượng token trị giá khoảng 14 triệu USD chỉ trong thời gian ngắn. Điều này khiến giá SUSHI lao dốc từ hơn 9 USD xuống chỉ còn hơn 1 USD trong chưa đầy một tuần. Sau làn sóng phản đối dữ dội từ cộng đồng, Chef Nomi cuối cùng đã hoàn trả số tiền trên. Tuy nhiên, phần lớn các vụ rug pull thường không có cái kết tích cực như vậy.

Dẫu vậy, điều đó không phải lý do để bạn tránh xa DeFi. Với nhiều người dùng, DeFi vẫn có thể mang lại lợi nhuận đáng kể miễn là họ lựa chọn đúng dự án. Và Ledger ở đây để hỗ trợ bạn.

Dưới đây là một vài điều bạn nên chú ý khi đánh giá khoản đầu tư tiếp theo của mình nhằm tự bảo vệ trước những vụ lừa đảo quy mô lớn.

Mẹo giúp tránh trở thành nạn nhân của rug pull

Theo dõi tính thanh khoản (Liquidity)

Cách nhanh nhất để đánh giá mức độ hợp pháp của một token là kiểm tra tính thanh khoản của nó. Những dự án thực sự uy tín thường sở hữu thanh khoản ở mức hàng triệu, thậm chí hàng tỷ USD. Ngoài ra, hãy kiểm tra xem dự án có thời gian staking hay không. Các dự án đáng tin cậy thường khóa một lượng lớn token trong khoảng thời gian dài. Khi token bị khóa, chúng sẽ không thể bị rút khỏi pool thanh khoản, qua đó làm giảm đáng kể nguy cơ dự án là một vụ lừa đảo.

Giá trị tăng vọt bất thường

Nếu một dự án nhỏ đột nhiên tăng giá quá nhanh, đó là dấu hiệu đáng để nghi ngờ. Mục tiêu của họ là khiến bạn và những người khác bị cuốn theo tâm lý FOMO để tham gia mua vào. Nếu bạn thấy một dự án tăng trưởng đột biến, hãy kiểm tra nguyên nhân phía sau. Liệu có thông tin về việc được niêm yết trên sàn giao dịch lớn? Hay dự án vừa hợp tác với một đối tác mới? Nếu bạn không thể tìm thấy bất kỳ lý do hợp lý nào, tốt nhất bạn nên giữ thái độ hoài nghi.

Thực hiện nghiên cứu nền tảng dự án

Hãy tìm hiểu mục đích của dự án. Nó có thực sự sở hữu một trường hợp sử dụng rõ ràng và hữu ích hay không? Tiếp theo, hãy xem xét đội ngũ phát triển dự án. Họ có hồ sơ uy tín không? Bạn có thể tìm thấy thông tin về họ hay không? Đồng thời, hãy kiểm tra các nền tảng mạng xã hội của dự án để xem cộng đồng đang nói gì. Dự án có một cộng đồng mạnh mẽ và tương tác thực sự, hay chỉ toàn những bài đăng ngẫu nhiên xoay quanh giá token? Một dự án hợp pháp sẽ không có gì phải che giấu và thường xuyên tương tác với cộng đồng để xây dựng uy tín.

Tất nhiên, khi bạn tìm được một tài sản hợp pháp để đầu tư, bạn có thể sử dụng Ledger để lưu trữ và bảo vệ tài sản đó. Cách tốt nhất để lưu trữ tiền mã hóa mà bạn vất vả sở hữu được chính là ví cứng. Ledger mang đến cho bạn toàn quyền kiểm soát tài sản kỹ thuật số của mình, đồng thời hỗ trợ lưu trữ ngoại tuyến để đạt mức độ bảo mật tối ưu.

Hiện tại, các thiết bị ví lạnh Ledger luôn có mặt sẵn tại DigiBit – đại lý uỷ quyền của Ledger tại Việt Nam. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, bạn luôn có thể liên hệ với Team DigiBit để được hỗ trợ.