Những ý chính:
Bạn sẽ làm gì khi bị kẹt xe trên đường cao tốc? Chắc hẳn bạn sẽ ước có cách nào đó để thoát khỏi dòng xe đang ùn tắc, đúng không? Và nếu có một con đường phụ hoặc đường dịch vụ bên cạnh để đi vòng qua đoạn kẹt xe, mọi thứ sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.
Các blockchain lớn như Bitcoin và Ethereum cũng tương tự như những tuyến cao tốc — khi có quá nhiều giao dịch, mạng lưới sẽ trở nên tắc nghẽn và chậm lại. Sidechain, giống như những con đường dịch vụ chạy song song với cao tốc (blockchain chính hay còn gọi là parent blockchain), cung cấp một lộ trình khác — nơi bạn không phải ngồi chờ hàng giờ trong tình trạng ùn tắc.
Nói cách khác, sidechain về bản chất giúp mở rộng khả năng xử lý của blockchain.
Trong bài viết này, DigiBit sẽ giải thích sidechain là gì, cách nó hoạt động và những triển khai sidechain quan trọng hiện nay. Đồng thời, bài viết cũng sẽ so sánh sidechain với Layer 2 để giúp bạn hiểu rõ những điểm giống và khác nhau giữa hai giải pháp này.
Sidechain là gì?
Sidechain là những blockchain độc lập được kết nối với blockchain chính thông qua cầu nối hai chiều. Cầu nối này cho phép chuyển tài sản giữa hai mạng lưới. Các sidechain có mức độ tự chủ nhất định, bởi chúng vận hành với cơ chế đồng thuận riêng. Điều này có nghĩa là ngay cả khi sidechain gặp sự cố bảo mật, blockchain chính (mainnet) vẫn có thể giữ được an toàn.
Mục đích chính của sidechain khá đơn giản, đó là giúp mở rộng khả năng xử lý của blockchain gốc. Mặc dù nghe có vẻ giống với các blockchain Layer 2, nhưng thực tế sidechain vẫn có một số khác biệt cơ bản.
Các trường hợp sử dụng của Sidechain
Sidechain đóng góp trực tiếp vào việc nâng cao hiệu quả hoạt động của mainnet. Dưới đây là những lý do khiến sidechain trở nên quan trọng đối với toàn bộ hệ sinh thái blockchain:
Khả năng mở rộng
Sidechain được xây dựng để giải quyết vấn đề khả năng mở rộng của blockchain. Vì sidechain hoạt động tách biệt với blockchain chính, nên chúng có thể xử lý giao dịch nhanh hơn và hiệu quả hơn. Nhờ đó, blockchain gốc trở nên nhanh hơn và chi phí sử dụng rẻ hơn.
Tính linh hoạt
Sidechain mang lại sự linh hoạt cao hơn cho các nhà phát triển so với blockchain chính. Các nhà phát triển có thể thử nghiệm ứng dụng hoặc tính năng mới trên sidechain mà không làm ảnh hưởng đến tính bảo mật hay sự ổn định của mainnet. Ngoài ra, việc thử nghiệm này cũng rẻ hơn đáng kể, bởi sidechain thường ít tắc nghẽn hơn.
Khả năng nâng cấp
Sidechain có khả năng nâng cấp rất linh hoạt. Các nhà phát triển có thể dễ dàng thay đổi hoặc cải tiến tính năng của sidechain mà không ảnh hưởng đến blockchain chính. Bên cạnh đó, họ cũng có thể thử nghiệm các bản nâng cấp mạng trên sidechain trước khi triển khai trên mainnet, nhằm tránh phát sinh lỗi.
Mở rộng chức năng
Sidechain có thể được sử dụng để xây dựng và thử nghiệm các ứng dụng phi tập trung (dApps) mà blockchain gốc không hỗ trợ. Ví dụ, Bitcoin vốn không hỗ trợ smart contract, nhưng thông qua sidechain, các nhà phát triển vẫn có thể xây dựng dApps. Những dApps này có thể bao gồm hệ thống thanh toán mới, giải pháp định danh kỹ thuật số, hoặc nhiều ứng dụng khác. Nhờ vậy, sidechain có thể bổ sung thêm chức năng cho blockchain gốc.
Sidechain hoạt động như thế nào?
Về cơ bản, người dùng sẽ chuyển tài sản của mình vào một smart contract trên blockchain chính, sau đó nhận được một lượng token tương đương được phát hành trên sidechain. Để thực hiện điều này, họ cần sử dụng cầu nối blockchain (blockchain bridge).
Cầu nối Blockchain: Kết nối với Sidechain
Để hiểu chi tiết hơn, bạn có thể đọc bài viết về blockchain bridge. Tuy nhiên, về cơ bản khi bạn gửi tài sản sang sidechain thông qua bridge, tài sản không thực sự di chuyển giữa hai blockchain.
Thực chất, đó là một dạng chuyển giao mang tính đại diện. Cụ thể, khi bạn chuyển tài sản đến địa chỉ đầu ra (output address), tài sản đó sẽ bị khóa lại trên blockchain chính. Sau một khoảng thời gian chờ nhằm đảm bảo an toàn, bạn sẽ nhận được một lượng tài sản mới đại diện cho chúng trên sidechain.
Khi bạn sử dụng xong sidechain, bạn có thể “chuyển” tài sản ngược lại thông qua bridge. Lúc này, lượng tiền điện tử tương ứng trên sidechain sẽ bị đốt, và lượng tài sản ban đầu trên blockchain chính sẽ được mở khóa. Vì vậy, tài sản trên sidechain thực chất chỉ được neo giá (pegged) với tài sản trên blockchain chính. Ví dụ, nếu bạn muốn sử dụng ETH trên mạng Polygon, bạn phải sử dụng cầu nối (bridge) của mạng này.
Bridge sẽ khóa ETH của bạn trong một smart contract trên Ethereum, và phát hành một lượng tương đương trên Polygon. Sau khi nhận được ETH trên Polygon, bạn có thể thực hiện giao dịch trực tiếp trên blockchain Polygon, chẳng hạn như mua NFT hoặc gửi ETH cho bạn bè với phí gas rẻ hơn đáng kể. Nếu muốn chuyển lại về blockchain chính, bạn chỉ cần sử dụng bridge một lần nữa.
Two-way Peg
Two-way peg cho phép chuyển tiền điện tử giữa blockchain chính và sidechain một cách liền mạch, đồng thời duy trì giá trị tương đương giữa hai mạng. Nó được gọi là “two-way” vì việc chuyển tài sản có thể diễn ra theo cả hai chiều, từ blockchain chính sang sidechain và ngược lại.
Smart Contract
Vì tài sản không thực sự di chuyển giữa sidechain và blockchain chính, nên cần có một cơ chế duy trì sự liên kết của two-way peg. Đó chính là nhiệm vụ của smart contract. Khi bạn gửi tài sản đến địa chỉ đầu ra, smart contract trên sidechain sẽ được thông báo và tạo ra một lượng tài sản tương đương. Quá trình này diễn ra ngược lại khi bạn muốn chuyển tài sản về blockchain chính. Smart contract trên sidechain sẽ nhận yêu cầu rút tiền và đốt lượng tài sản tương ứng trên sidechain. Sau đó, lượng tài sản tương ứng trên blockchain chính sẽ được mở khóa để bạn rút về.
Về cơ bản, smart contract tự động hóa quá trình này và đảm bảo việc di chuyển tài sản giữa sidechain và blockchain chính được thực hiện an toàn. Điều này đảm bảo rằng chỉ đúng lượng tài sản bạn khóa trên blockchain chính mới xuất hiện trên sidechain, và ngược lại.
Tuy nhiên, bản chất của các smart contract này cũng mang lại rủi ro. Nếu trong mã code của smart contract tồn tại lỗ hổng, kẻ xấu có thể khai thác và đánh cắp hàng triệu USD. Điều này đã từng xảy ra với cầu nối blockchain của sidechain Ronin, cũng như nhiều bridge khác trước đó. Lý do là bởi các smart contract này trở thành điểm lỗi duy nhất (single point of failure). Toàn bộ sự tồn tại của sidechain phụ thuộc vào độ an toàn của bridge.
Sidechain vs Layer 2 blockchain: Sự khác biệt là gì?
Sidechain và Layer 2 đều giải quyết cùng một vấn đề: khả năng mở rộng blockchain. Tuy nhiên, Layer 2 được xây dựng trên chính blockchain Layer 1, trong khi sidechain là một blockchain độc lập với cơ chế đồng thuận và token riêng. Điều này có nghĩa là Layer 2 phụ thuộc vào bảo mật của blockchain chính, còn sidechain tự chịu trách nhiệm về cơ chế bảo mật của riêng mình.
Sidechain cũng có thể đóng vai trò như môi trường thử nghiệm cho các nhà phát triển. Họ có thể triển khai các tính năng mới mà blockchain chính chưa hỗ trợ, chẳng hạn như quyền riêng tư cao hơn, tốc độ giao dịch nhanh hơn hoặc smart contract phức tạp hơn.
Sidechain hiện đã trở nên khá phổ biến và nhiều blockchain lớn như Bitcoin và Ethereum đang sử dụng chúng để mở rộng mạng lưới.
Polygon: Sidechain của Ethereum
Polygon được ra mắt năm 2017 dưới tên Matic Network, với MATIC là token gốc. Sau khi đổi thương hiệu thành Polygon vào năm 2021, mạng lưới này cũng phát triển thêm một số đặc điểm của Layer 2. Polygon được thiết kế nhằm giải quyết vấn đề phí gas cao và khả năng mở rộng của Ethereum. Ngoài ra, các dApp trên Ethereum có thể dễ dàng chuyển sang Polygon vì cả hai đều sử dụng EVM (Ethereum Virtual Machine).
Polygon đã trở nên rất phổ biến và thu hút nhiều đối tác lớn. Ví dụ, Starbucks đang sử dụng Polygon cho chương trình khách hàng thân thiết của mình.
Rootstock: Smart Contract cho Bitcoin
Rootstock (hay còn gọi là RSK) là một sidechain của mạng Bitcoin, được ra mắt vào năm 2016. Nó cho phép tạo smart contract và dApps trên hệ sinh thái Bitcoin — điều mà Bitcoin vốn không hỗ trợ trực tiếp. RSK khóa BTC trên mainnet và phát hành Smart Bitcoin (SBTC) — đồng tiền gốc của sidechain RSK. Điều này có nghĩa là bạn không cần chuyển BTC sang một tài sản khác để sử dụng smart contract. Nhờ đó, Bitcoin có thể tiến gần hơn tới chức năng của Ethereum.
Gnosis Chain
Gnosis Chain tự nhận là một trong những sidechain đầu tiên của Ethereum. Token xDAI được sử dụng làm tiền tệ gốc để thanh toán phí gas và thực thi smart contract. Gnosis Chain được sử dụng bởi POAP, một giao thức cho phép bạn thu thập NFT badge tại các sự kiện để chứng minh rằng bạn đã tham dự.
Cách truy cập Sidechain
Bạn muốn khám phá thế giới sidechain? Tin vui là các sidechain phổ biến hiện nay đều rất dễ tiếp cận, bạn chỉ cần tìm một ví tiền điện tử tương thích. Tuy nhiên, đừng chỉ chọn ví tương thích. Hãy chọn một ví có khả năng bảo vệ tài sản của bạn trong suốt quá trình sử dụng sidechain. Ví dụ, nếu bạn mất tài sản trên sidechain, bạn không thể khôi phục chúng từ blockchain chính. Vì sidechain thường kém an toàn hơn mainnet, bạn nên sử dụng ví cứng như Ledger để bảo vệ tài sản của mình.
Thiết bị của Ledger cung cấp sự kết hợp giữa bảo mật cao và khả năng truy cập sidechain, đồng thời tương thích với nhiều token sidechain như MATIC và xDAI. Bạn có thể dễ dàng lưu trữ và di chuyển các tài sản này bằng ví Ledger. Hãy bảo vệ cả tài sản trên sidechain và mainnet của bạn bằng thiết bị Ledger có mặt sẵn tại DigiBit – đại lý uỷ quyền Ledger tại Việt Nam đáng tin cậy!
