Stablecoin là gì?

Nếu bạn là một trader hoặc nghệ sĩ hoạt động trong hệ sinh thái tài sản số, có thể bạn muốn chuyển phần giá trị đã tăng sang một loại tài sản ít biến động hơn khi thị trường đang diễn biến thuận lợi. Việc chuyển từ những tài sản có biến động cao sang stablecoin có thể giúp người dùng tạm thời giữ giá trị ở dạng ổn định hơn trước những giai đoạn thị trường suy giảm. Cách sử dụng stablecoin này đặc biệt phổ biến với những người thường xuyên chuyển đổi giữa nhiều loại tài sản khác nhau. Nói ngắn gọn, stablecoin có thể được sử dụng như một công cụ giúp giảm mức độ tiếp xúc với biến động giá mà không phải ngay lập tức chuyển tài sản ra khỏi blockchain.

Blockchain cũng mở ra khả năng để người dùng trực tiếp kiểm soát và chuyển tài sản. Do blockchain có thể hoạt động theo mô hình phi tập trung, người dùng có thể chuyển giá trị trực tiếp giữa các bên mà không nhất thiết cần một đơn vị trung gian cho từng giao dịch. Không chỉ vậy, người dùng còn có thể trực tiếp kiểm soát private key thông qua các ví không lưu ký, chẳng hạn mô hình được ví Ledger Bitcoin hỗ trợ. Vì stablecoin được thiết kế để duy trì giá trị tương tự tiền pháp định đồng thời tận dụng khả năng chuyển giá trị trực tiếp trên blockchain, chúng có thể được sử dụng trong các trường hợp chuyển tiền xuyên biên giới. Stablecoin có thể giúp chuyển giá trị tới nhiều khu vực mà không phải chờ thời gian xử lý giống một số hệ thống tài chính truyền thống. Đặc biệt tại những khu vực có bất ổn kinh tế hoặc chính trị, stablecoin đôi khi được sử dụng như một công cụ để tiếp cận loại tài sản có giá trị ổn định hơn.

Stablecoin có thể được sử dụng trong các giao thức DeFi như Aave và Compound, nơi người dùng cung cấp USDC hoặc DAI vào giao thức để nhận phần thưởng hoặc lãi suất theo cơ chế của nền tảng. Bài viết đưa ra mức APY khoảng 5 đến 15%, nhưng tỷ lệ này có thể thay đổi và không được đảm bảo. Khác với tài khoản tiết kiệm truyền thống, các giao thức này phân phối phần thưởng dựa trên việc người dùng cung cấp thanh khoản cho người vay. Đây là một trong những lý do một số tổ chức duy trì stablecoin on-chain, nhằm tiếp cận mức lợi suất tương đối dễ dự đoán hơn so với những tài sản có biến động giá mạnh.

Một số công ty hiện sử dụng stablecoin cho hóa đơn quốc tế, thanh toán nhà cung cấp và trả lương nhân viên. Các nền tảng như Deel hỗ trợ trả cho nhân viên làm việc từ xa bằng USDC, với thời gian xử lý nhanh và mức phí có thể thấp hơn một số hệ thống truyền thống. Điều này có thể rút ngắn thời gian xử lý so với SWIFT trong một số trường hợp. Theo dữ liệu Artemis Analytics được bài viết dẫn lại, quy mô thanh toán stablecoin B2B quy đổi theo năm đạt khoảng 76 tỷ USD vào tháng 8/2025. Tuy nhiên, hoạt động thanh toán trong thế giới thực vẫn chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng hoạt động stablecoin.

Tại những quốc gia từng trải qua lạm phát cao như Argentina hoặc Thổ Nhĩ Kỳ, một số người dân sử dụng USDT như một cách tiếp cận giá trị được neo theo đô la Mỹ nhằm bảo toàn sức mua. Khi đồng nội tệ mất giá mạnh, stablecoin có thể cung cấp khả năng tiếp cận giá trị tham chiếu theo USD mà không nhất thiết cần một tài khoản ngân hàng tại Mỹ. Trong những trường hợp như vậy, stablecoin không chỉ được sử dụng với mục đích đầu cơ mà còn có thể đóng vai trò như một công cụ bảo toàn giá trị đối với một số người dùng.

Stablecoin có thể được khóa trên những giao thức như MakerDAO hoặc Alchemix để làm tài sản bảo chứng cho các khoản vay on-chain. Ví dụ trong bài viết, người dùng có thể gửi 10.000 USDC để vay 7.000 DAI trong khi vẫn giữ các vị thế tài sản khác. Cơ chế này cho phép người dùng tiếp cận thanh khoản mà không nhất thiết phải bán tài sản đang nắm giữ, và đây là một trong những mô hình cơ bản của DeFi.

Người dùng có thể cung cấp các cặp stablecoin như USDC và USDT trên những giao thức như Uniswap hoặc Curve để nhận một phần phí hoạt động của giao thức. Do cả hai tài sản thường cố gắng duy trì mức giá gần 1 USD, mức biến động tương đối giữa chúng có thể thấp hơn so với nhiều cặp tài sản khác. Bài viết đề cập mức phí khoảng 0,05 đến 0,30% trên mỗi hoạt động swap và mức APY 8 đến 20% trong một số chiến lược, nhưng các con số này không cố định và có thể thay đổi đáng kể tùy điều kiện thị trường cũng như giao thức.

Shopify, Stripe và PayPal đã triển khai hoặc hỗ trợ một số hình thức thanh toán bằng stablecoin. Những giải pháp này có thể giúp doanh nghiệp giảm một số khoản phí xử lý thanh toán và rút ngắn thời gian quyết toán trong những trường hợp được hỗ trợ. Ví dụ, khách hàng có thể thanh toán bằng USDC và doanh nghiệp nhận được giá trị trong thời gian ngắn hơn so với một số quy trình ngân hàng truyền thống.

Một ví dụ nổi bật về stablecoin được bảo chứng bằng tài sản dự trữ là Tether (USDT). Tether tuyên bố duy trì lượng tài sản dự trữ tương ứng với lượng USDT đang lưu hành, với thông tin được công bố thông qua các báo cáo minh bạch. USDT hiện là stablecoin có vốn hóa thị trường lớn nhất.

Một ví dụ khác là USDC. Stablecoin này được phát hành và quản lý bởi công ty tài chính Circle. Circle lưu trữ tài sản dự trữ thông qua các tổ chức tài chính tập trung, vì vậy việc sử dụng USDC vẫn đi kèm với rủi ro phát sinh từ bên đối tác hoặc đơn vị phát hành.

PAXG được thiết kế để mỗi token đại diện cho một ounce troy vàng đạt tiêu chuẩn London Good Delivery được lưu giữ trong hệ thống kho của Paxos Trust Company. Cơ chế này cho phép người dùng tiếp cận vàng dưới dạng token trên blockchain và hỗ trợ việc chia nhỏ quyền sở hữu mà không phải trực tiếp tự lưu trữ vàng vật chất.

Stablecoin được bảo chứng bằng vàng của Tether hoạt động theo cách tương tự, trong đó mỗi token đại diện cho một lượng vàng vật chất được lưu giữ tại các kho ở Thụy Sĩ. Những stablecoin dựa trên hàng hóa như vậy thường được sử dụng bởi những người muốn tiếp cận giá trị của kim loại quý mà không trực tiếp lưu ký tài sản vật chất.

Một ví dụ về stablecoin được bảo chứng bằng tài sản số là DAI của MakerDAO. Mặc dù DAI được neo theo đồng đô la Mỹ, tài sản bảo chứng của hệ thống có thể bao gồm Ether cùng nhiều tài sản khác, trong đó có USDC. Việc phụ thuộc vào nhiều loại tài sản và những stablecoin có rủi ro đối tác khiến DAI vẫn có nguy cơ depeg, tức mất mức neo giá mục tiêu. Ví dụ, thị trường giảm mạnh hoặc tài sản dự trữ thiếu thanh khoản có thể ảnh hưởng đến giá DAI.

Một ví dụ khác về stablecoin sử dụng cơ chế bảo chứng vượt mức là USDA của Angle Protocol. USDA hướng tới duy trì tỷ lệ 1:1 với đồng đô la Mỹ thông qua nguồn dự trữ bao gồm Treasury Bill và trái phiếu chính phủ được token hóa, Ethereum, Bitcoin cùng một số stablecoin USD có tính thanh khoản cao. Một số tài sản dự trữ có thể tạo ra lợi suất và được phân bổ theo cơ chế của hệ thống. Angle Protocol cũng phát hành một stablecoin neo theo Euro có tên EURA, trước đây gọi là agEUR, sử dụng mô hình hạ tầng tương tự.

Stablecoin thuật toán (Algorithmic Stablecoin) sử dụng các chương trình máy tính và cơ chế kinh tế nhằm duy trì giá. Điều này có nghĩa một số loại không duy trì tài sản dự trữ theo cách truyền thống. Về cơ bản, thuật toán kiểm soát nguồn cung nhằm tác động đến mức giá mục tiêu. Tuy nhiên, cơ chế này không phải lúc nào cũng hoạt động như dự kiến. Blockchain vận hành theo mô hình phi tập trung, vì vậy nếu thiết kế hoặc cơ chế của hệ thống gặp lỗi, không nhất thiết tồn tại một tổ chức trung tâm có thể can thiệp để khôi phục mức neo giá.

USDA hướng tới duy trì tỷ lệ 1:1 với đồng đô la Mỹ thông qua nguồn dự trữ bao gồm tín phiếu Kho bạc và trái phiếu chính phủ được token hóa, Ethereum, Bitcoin và các stablecoin USD có tính thanh khoản cao. Một số tài sản trong nguồn bảo chứng tạo ra lợi suất được phân bổ theo cơ chế của hệ thống. Angle Protocol cũng phát hành EURA, một stablecoin neo theo Euro sử dụng hạ tầng tương tự.

USDM được bảo chứng bằng chứng khoán Kho bạc Mỹ ngắn hạn, khiến nó thuộc nhóm stablecoin có cấu trúc tài sản bảo chứng tương đối thận trọng. Nguồn dự trữ chủ yếu bao gồm nợ chính phủ ngắn hạn, nhằm đáp ứng những yêu cầu liên quan đến tài sản bảo chứng và khung pháp lý.

sDAI nhận lợi suất từ cơ chế DAI Savings Rate của MakerDAO. Thay vì người dùng phải tự gửi DAI vào một giao thức riêng, việc nắm giữ sDAI cho phép giá trị được tích lũy theo cơ chế của hệ thống. Số dư hoặc giá trị đại diện của tài sản tăng lên khi giao thức phân phối nguồn thu theo thiết kế.

sUSDe của Ethena sử dụng các chiến lược thị trường trung lập nhằm giảm tác động của biến động giá. Bài viết mô tả sản phẩm này như sự kết hợp giữa cơ chế neo giá và khả năng tạo lợi suất, với APY được nêu trong khoảng 5 đến 15%. Tuy nhiên, mức lợi suất thực tế có thể thay đổi và cơ chế phái sinh phía sau cũng tạo thêm những loại rủi ro khác.

Một số đơn vị phát hành có thể tuyên bố token của họ được bảo chứng đầy đủ theo tỷ lệ một đổi một bằng tiền pháp định, nhưng câu hỏi quan trọng là tài sản dự trữ được lưu ở đâu. Trong thực tế, việc quản lý lượng tài sản dự trữ lớn thường vẫn phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng truyền thống. Điều đó có nghĩa stablecoin được bảo chứng bằng tiền pháp định vẫn có thể chịu rủi ro từ ngân hàng, tổ chức lưu ký hoặc đơn vị phát hành.

Smart contract của USDT và USDC có những chức năng cho phép Tether và Circle đưa một địa chỉ vào blacklist và đóng băng khả năng sử dụng token tại địa chỉ đó. Điều này có nghĩa ngay cả khi người dùng tự quản lý private key, bản thân token vẫn chịu một mức độ kiểm soát từ đơn vị phát hành.

Nếu đơn vị phát hành nghi ngờ hoạt động bất hợp pháp, phải tuân thủ yêu cầu pháp lý hoặc xảy ra sai sót vận hành, họ có thể khiến stablecoin tại một địa chỉ không thể được chuyển. Hardware wallet giúp người dùng giữ quyền kiểm soát private key, nhưng không thể ngăn đơn vị phát hành stablecoin thực thi chức năng đóng băng được tích hợp trong smart contract. Đây là một điểm cần phân biệt rõ khi đánh giá self-custody.

Stablecoin được bảo chứng bằng tài sản số không phụ thuộc trực tiếp vào rủi ro ngân hàng theo cùng cách stablecoin fiat-backed. Thay vào đó, chúng phải đối mặt với biến động của thị trường tài sản cơ sở. Như đã đề cập, các hệ thống này thường sử dụng cơ chế bảo chứng vượt mức để bù đắp biến động. Tuy nhiên, nếu tài sản bảo chứng giảm giá quá mạnh trong thời gian ngắn, hệ thống vẫn có thể gặp vấn đề.

Stablecoin hiện nhận được sự chú ý lớn từ cả người dùng lẫn cơ quan quản lý. Một trong những nguyên nhân là mức độ an toàn và cấu trúc của các stablecoin không giống nhau. Vì vậy, nhiều chính phủ trên thế giới đang xây dựng hoặc thắt chặt các quy định liên quan đến loại tài sản này.